Otóż warto na początek zauważyć, że mamy do czynienia z dwoma sposobami, w jaki kupujemy mieszkanie od dewelopera: w pierwszym z nich po prostu kupujemy mieszkanie już wybudowane, gotowe. Wtedy po prostu sprawdzamy stan techniczny i prawny mieszkania, i jeżeli wszystko jest w porządku, podpisujemy akt notarialny kupna mieszkania i wprowadzamy się do niego. Drugim sposobem, i tego sposobu dotyczy omawiana ustawa, jest wpłacanie deweloperowi pieniędzy na budowę, sukcesywnie, zgodnie z umową, a po zakończeniu budowy przeniesienie własności wybudowanego lokalu lub domu na nabywcę. Drugi sposób jest popularny, bo po prostu, mając zapewnione finansowanie ze strony przyszłych nabywców lokali, deweloper może wybudować lokale taniej. Nie musi bowiem zapewniać sobie kredytu bankowego, który jest drogi. Problem jednak polegał na tym, że umowy niekiedy były tak skonstruowane, że nabywca nie miał kontroli nad sposobem wydawania pieniędzy i zdarzało się, że wpłacał pieniądze na budowę swojego mieszkania, podczas gdy nie były one wydawane na ten cel. Gdy dochodziło do rozliczenia  inwestycji, to bywało, że jej koszt był znacznie wyższy, niż w umowie, a deweloper stawiał sprawę tak, że albo nabywca dopłaca wyższą cenę, albo nie dostanie nic. Również w razie upadłości dewelopera nabywcy nie odzyskiwali żadnych, albo znacznej części wpłacanych przez siebie pieniędzy, albowiem nieruchomość, na której miała być prowadzona inwestycja była już obciążona hipoteką, a pieniądze wpłacone przez nabywcę były wydane. Poza tym umowy deweloperskie zawierały też szereg klauzul w bardzo znacznym stopniu utrudniających dochodzenie swoich praw przez nabywców.

Z drugiej strony dla sprawiedliwości warto zauważyć, że i deweloperzy mieli sporo problemów, przed którymi się bronili. Nabywcy podpisywali umowy, a następnie nie wpłacali należnych kwot, co powodowało określone problemy finansowe i niekiedy blokowało inwestycję. Miało to ujemny wpływ tak na sytuację deweloperów, jak i nabywców wywiązujących się ze zobowiązań.

Warto też mieć w pamięci i to, że żadna ustawa nie zwalnia nas od pilnowania samemu własnych interesów i dlatego warto wiedzieć, jak powinna być zawarta umowa deweloperska, żeby chronić minimum naszych praw.

Przed podpisaniem umowy musimy od dewelopera otrzymać prospekt informacyjny zawierające wszelkie informacje związane z nabywanym mieszkaniem lub domem. Muszą w nim być zawarte rysunki, opisy, sposoby finansowania i wszelkie inne informacje, jakie są przydatne do oceny propozycji nabycia lokalu. Dobrze jest też sprawdzić u dewelopera, jaki jest plan zagospodarowania przestrzennego okolicy, żeby się upewnić, w jakim otoczeniu będziemy mieszkać, że np. w niewielkiej odległości od naszego mieszkania nie pojawi się jakiś uciążliwy sąsiad.

Umowa deweloperska musi być zawarta w formie aktu notarialnego i musi zawierać treść przewidzianą przez prawo. To znaczy, musi zawierać dokładne określenie tego, co zamierzamy kupić i za ile, oraz w jakim terminie. Musi zawierać dokładny opis sposobu finansowania, czyli opis tego, jakie kwoty, w jakim terminie i na jaki rachunek mamy obowiązek wpłacać. Przy czym może to być rachunek mieszkaniowy powierniczy otwarty (z którego bank wypłaca deweloperowi środki finansowe w miarę postępu prac budowlanych, kontrolując ten postęp), lub zamknięty, z którego bank wypłaca deweloperowi środki na nim zgromadzone po sprzedaży mieszkania, a więc po przedłożeniu aktu notarialnego zbycia lokalu. Poza tym deweloper ma obowiązek zapewnić gwarancję ubezpieczeniową lub bankową gwarantującą zwrot środków w razie upadłości lub rozwiązania umowy. Umowa musi też przewidywać wszelkie obowiązki informacyjne dewelopera dotyczące lokalu lub domu mającego być przedmiotem umowy.

Ze względu na to, że umowa jest zawarta w formie aktu notarialnego, nabywca uzyskuje wpis swoich praw do księgi wieczystej.

Ustawa w wielu punktach niestety nie jest precyzyjna, dlatego nie wiadomo, co się stanie, jeśli umowa nie będzie zawierać treści przez prawo nakazanej, albo jeśli jej treść będzie sprzeczna z prawem. Dlatego tym bardziej warto umowę skonsultować przed jej podpisaniem.

Trzeba pamiętać też, że umowa może zawierać szereg postanowień korzystniejszych od minimów ustawowych. Wielu deweloperów będzie miało wiele korzystnych dla nabywców propozycji, warto zatem zainteresować się różnymi propozycjami i wybrać tę najbardziej nam odpowiadającą.

Szansą, jaką daje ustawa, jest możliwość precyzyjnego ustalenia wzajemnych praw i obowiązków stron umowy deweloperskiej. Znakomita większość deweloperów to rzetelne i doświadczone firmy i ustawa pozwoli im na takie przygotowanie oferty, że zapewni im ona możliwość uzyskania pewnego i godziwego zysku, w zamian za dobry sprzedany produkt.

Oskarżenie wzajemne jest bardzo pomocną instytucją, służącą przede wszystkim szybkości postępowania, pozwalając na osądzenie kilku czynów pozostających w związku. Kodeks Postępowania Karnego z 1969 roku nie znał instytucji oskarżenia wzajemnego, co za tym idzie przestępstwa pozostające w związku faktycznym, takie jak przestępstwo uszkodzenia ciała (art. 57 k.k.) popełnione w odpowiedzi na usiłowanie dokonania przestępstwa rozboju (art. 280 k.k.) były osądzane w dwóch różnych postępowaniach. Kodeks Postępowania Karnego z 1997 roku pozwala na osądzenie tych dwóch czynów w toku jednego postępowania.

Jednak aby oskarżenie wzajemne mogło mieć miejsce, musi wystąpić szereg przesłanek umożliwiających zastosowanie tego trybu[2].

a)    obydwa przestępstwa powinny być ścigane w trybie prywatno-skargowym;

b)   osoba oskarżona w trybie prywatno-skargowym powinna wnieść wzajemny akt oskarżenia, mający formę pisemnego uproszczonego aktu oskarżenia;

c)    oskarżenie wzajemne powinno zostać wniesione przeciwko oskarżycielowi prywatnemu, który jest pokrzywdzonym w sprawie;

d)   czyn zarzucany w oskarżeniu wzajemnym musi pozostawać w związku z czynem zarzucanym w oskarżeniu prywatnym;

e)    oskarżenie wzajemne musi być opłacone kwotą ustanowioną w drodze rozporządzenia przez Ministra Sprawiedliwości.

Przesłanką negatywną tego trybu jest natomiast ingerencja prokuratora w sprawie. Oskarżenie wzajemne jest bowiem niedopuszczalne, gdy prokurator wcześniej wszczął postępowanie (art. 498 § 1 k.p.k.). Jeżeli natomiast prokurator przyłączył się do któregoś z oskarżeń to drugie jest automatycznie wyłączane do oddzielnego postępowania.

W samym postępowaniu obaj oskarżyciele korzystają jednocześnie z uprawnień przysługujących oskarżycielowi, jak i z uprawnień przysługujących oskarżonemu (art. 497 § 3 k.p.k.). Jest to jedyna taka sytuacja, gdy dopuszczalna jest kumulacja tych ról procesowych[3]. Odstąpienie od oskarżenia jednego z oskarżycieli prywatnych powoduje umorzenie postępowania tylko w części dotyczącej wniesienia przez niego aktu oskarżenia (art. 497 § 2 k.p.k.)[4].

Należy pozytywnie się odnieść do rozwiązania legislacyjnego jakim jest oskarżenie wzajemne. Tryb ten zapobiega powtarzaniu się postępowań, w których chodzi o ten sam czyn karalny a zmienia się jedynie konfiguracja stron. Oskarżenie wzajemne jest również odpowiedzią  Ustawodawcy na sytuację, która w odczuciu społecznym wydaje się sprawiedliwa. Otóż gdy pojawia się zarzut o dokonanie czynu podlegającego rozpoznaniu w trybie prywatno-skargowym, oskarżony jako swoją obronę wysuwa zarzuty w stronę osoby zarzucającej mu popełnienie owego czynu. Sąd wydaje się być najwłaściwszym miejscem, gdzie taki spór można rozwiązać. Dodatkowym atutem oskarżenia wzajemnego, nieobecnym w żadnym innym typie postępowania, jest sposób odbioru procesu przez opinię publiczną. Chodzi o sytuację gdy pokrzywdzony może zarzucać oskarżonemu czyny, które nie miały miejsca natomiast są na tyle charakterystyczne, że nawet gdy się nie potwierdzą, uniewinniony oskarżony będzie nadal o to obwiniany. W trybie oskarżenia wzajemnego obydwie strony traktowane są na równi i żadna z nich nie może sobie pozwolić na rzucanie fałszywych oskarżeń, ponieważ oponent odbierze to jako „ciche przyzwolenie” i w akcie samoobrony sam zacznie mówić o sytuacjach, które nie miały miejsca. Sytuacje takie są częstym zjawiskiem w małych społecznościach lokalnych. Prowadzą do dużego zamieszania w procesie i na forum rozprawy sądowej, niestety jednak przez uczestników oceniane są jako sprawiedliwe rozwiązanie.

Uzyskanie patentu powoduje nabycie przez uprawnioną osobę prawa do wyłącznego korzystania z danego wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym terenie Polski. Podmiot, któremu przysługuje patent może zabronić wszystkim osobom trzecim nieposiadającym jego zgody wytwarzania, używania, oferowania oraz wprowadzania do obrotu przedmiotów będących przedmiotem wynalazku lub otrzymanych sposobem objętym patentem. Niedozwolone jest również importowanie takich przedmiotów w wyżej wymienionych celach oraz stosowanie opatentowanego sposobu ich wytwarzania.

Uprawnienia powyższe nie mają jednak charakteru nieograniczonego. Jeżeli bowiem posiadacz patentu lub podmiot działający za jego zgodą (np. na podstawie licencji na korzystanie z patentu) wprowadzi wyrób opatentowany do obrotu dochodzi do tzw. wyczerpania patentu. Oznacza to, że osoby, która nabyła taki przedmiot nie obejmuje już zakaz jego odsprzedaży lub zbycia w inny sposób. W przypadku, gdy uprawniony dokonał wprowadzenia danego wyrobu do obrotu na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego (obejmującego poza krajami Unii Europejskiej również Norwegię, Islandię i Liechtenstein) dozwolony jest również jego import do Polski, a następnie dalszy nim obrót. Dotyczy to oczywiście jedynie konkretnych egzemplarzy danego produktu, które wprowadzone zostały uprzednio na rynek przez uprawnionego lub za jego zgodą.

Powyższa regulacja ma istotne znaczenie przede wszystkim dla przedsiębiorców prowadzących sklepy internetowe, które mogą być narażone na próby zablokowania sprzedaży chronionych patentem towarów, podejmowane przez konkurentów, na których rzecz patent został zastrzeżony. Z tego punktu widzenia bardzo ważne jest zatem po pierwsze upewnienie się przez osobę nabywającą dany wyrób z zamiarem jego dalszej sprzedaży, czy jest on chroniony patentem, a jeśli tak, to na czyją rzecz został on udzielony. W przypadku odpowiedzi pozytywnej należy zapewnić, by wszystkie towary nabyte zostały od podmiotu uprawnionego do ich sprzedaży. W optymalnej sytuacji będzie to sam uprawniony z patentu lub jego licencjobiorca. Jeżeli jednak nie ma możliwości nabycia określonych wyrobów bezpośrednio od wskazanych osób, warto spróbować uzyskać od sprzedawcy oświadczenie, że dokonanie transakcji, a następnie dalsze wprowadzanie do obrotu objętych nią towarów nie naruszy praw wynikających z patentu (najczęściej będzie tak właśnie z powodu wyczerpania patentu). Niezbędne jest wreszcie zabezpieczenie całości dokumentacji potwierdzającej dokonanie nabycia – w szczególności wskazującej możliwie precyzyjnie na objęte nim towary oraz osobę, od której zostały nabyte – aby umożliwić skuteczną obronę w razie wystąpienia przez uprawnionego przeciwko sprzedawcy z roszczeniami z tytułu naruszenia patentu.

Należy również podkreślić, że rejestr patentów prowadzony przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej jest jawny, a przepisy Prawa własności przemysłowej wprowadzają domniemanie znajomości treści znajdujących się w nim wpisów przez wszystkie osoby. W praktyce zatem wyłączone jest powoływanie się przez osobę naruszającą prawa wynikające z patentu na nieznajomość wpisu w rejestrze patentów, co w tym aspekcie istotnie utrudnia ich sytuację w razie ewentualnego sporu sądowego, Stąd też prowadząc działalność handlową w zakresie sprzedaży wyrobów opatentowanych duży nacisk należy położyć na zapewnienie by ich pochodzenie nie budziło najmniejszych wątpliwości.

adw. Michał Mikołajczak

Zgodnie z ww. dekretem reforma rolna miała na celu po pierwsze upełnorolnienie istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych i średniorolnych, po drugie tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców, po trzecie tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej,  po czwarte zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego i po piąte zarezerwowanie odpowiednich terenów pod rozbudowę miast, kolonii mieszkaniowych i ogródków działkowych oraz terenów na potrzeby wojskowe, komunikacji publicznej lub melioracji. Zwrócenie uwagi na ww. cele ma znaczenie z uwagi na ewentualne roszczenia reprywatyzacyjne, tj. czy wywłaszczona nieruchomość mogła być wykorzystana na jeden z tych celów.

Reforma rolna objęła nieruchomości ziemskie stanowiące własność Skarbu Państwa z jakiegokolwiek tytułu, także te będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej, nie-Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej. Jej działanie objęło także nieruchomości ziemskie będące własnością osób skazanych prawomocnie za zdradę stanu, za dezercję lub uchylanie się od służby wojskowej, za pomoc udzieloną okupantom ze szkodą dla Państwa lub miejscowej ludności, względnie za inne przestępstwa, przewidziane w dekrecie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 31 sierpnia 1944 r. (Dz.U. R. P. Nr 4, poz. 16) oraz w dekrecie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 30 października 1944 r. o ochronie Państwa (Dz.U. R. P. Nr 10, poz. 50), a także skonfiskowane z jakichkolwiek innych prawnych przyczyn i wreszcie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, czyli Ziem Odzyskanych, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Bardzo istotnym aspektem jest okoliczność, iż ww. nieruchomości przechodziły na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa (ex lege), bez konieczności wydawania w tym przedmiocie jakichkolwiek decyzji administracyjnych.

Przy ocenie, czy dana nieruchomość podlega reformie rolnej brano pod uwagę podziały fizyczne i prawne z dnia 1 września 1939 roku. Tym samym wszelkie działania podjęte przez okupanta w kwestii geodezji, czy wyodrębniania nieruchomości pozostają bez znaczenia.

Nad przejętymi nieruchomościami Minister Rolnictwa i Reform Rolnych obejmował zarząd państwowy. Zarząd ten obejmował także budynki, inwentarz żywy i martwy oraz przedsiębiorstwa przemysłu rolnego znajdujące się na tych nieruchomościach. Majątki ulegały przejęciu wraz ze wszelkimi aktywami. Istotnym jest, że sporządzano spis objętego mienia. Często takie dokumenty zachowały się, co może być pomocne przy dochodzeniu roszczeń reprywatyzacyjnych. Istnieje wówczas możliwość wykazania urzędowym dokumentem, jakie mienie uległo przejęciu. O represyjnym charakterze przedmiotowego dekretu świadczy okoliczność, iż nakładał on na dotychczasowych właścicieli obowiązek opuszczenia swoich majątków ziemskich w terminie 3 dni. Nadto obowiązywały przepisy karne, które zabraniały byłym właścicielom zbliżania się do swoich dóbr w promieniu 30 km.

Uprawnionymi do otrzymania nieruchomości w wyniku reformy rolnej byli bezrolni, robotnicy, pracownicy rolni oraz drobni dzierżawcy, którzy prowadzili samodzielne gospodarstwa domowe, a praca na roli stanowiła ich zawód. Pierwszeństwo wśród uprawnionych zapewnione zostało dla żołnierzy Wojska Polskiego, inwalidów wojennych oraz uczestników partyzanckich walk o Polskę (naturalnie walczących po stronie PKWN). Spisy uprawnionych dokonywane były przez gminne komisje reformy rolnej, a faktyczny podział ziemi przeprowadzali pełnomocnicy do wykonania reformy rolnej. Nowotworzone gospodarstwa rolne miały powierzchnię nie większą niż 5 ha ziemi średniej jakości, a w przypadku gospodarstw ogrodniczo-warzywniczych nie więcej niż 2 ha. Na tym tle w praktyce dochodziło do nadużyć poprzez nieuzasadnione zaniżanie klasy gleby i przyznawanie tym samym większej powierzchni gruntów. Za otrzymaną nieruchomość nowi nabywcy zobowiązani byli uiścić wynagrodzenie w wysokości przeciętnego rocznego urodzaju z danego obszaru ziemi, które mogło być rozkładane na raty płatne w ciągu 10 lub 20 lat. Grunty przekazywane były w stanie wolnym od obciążeń. Odpowiedzialność Skarbu Państwa za te obciążenia miała być uregulowana odrębnym dekretem, co nie nastąpiło jednak do dnia dzisiejszego.

Fizyczne objęcie nieruchomości w posiadanie przez Skarb Państwa następowało protokołem, w którym zawarty był spis nieruchomości wraz z inwentarzem. Nie zmieniało to faktu, że prawo własności przeszło już wraz z wejściem dekretu w życie. Protokół sporządzany był w 4 egzemplarzach, a podpisywany był przez organ przejmujący, tymczasowego zarządcę oraz przewodniczącego komitetu folwarcznego. Taki protokół był przekazywany miejscowemu zarządowi majątku, powiatowemu urzędowi ziemskiemu, wojewódzkiemu urzędowi ziemskiemu oraz Ministrowi Rolnictwa i Reform Rolnych. Projekt podziału ziemi opracowywała komisja podziału ziemi, a projekt podziału inwentarza gminna komisja reformy rolnej. Nabywca ziemi otrzymywał dokument nadania ziemi oraz był wprowadzany w posiadanie ziemi.

Następnym krokiem było powołanie komisji klasyfikacyjno-szacunkowej, która sporządzała rejestr pomiarowo-szacunkowy, wykaz nabywców, wykaz należności za inwentarz, szkic rozparcelowanych gruntów z naniesioną klasyfikacją. Na podstawie ww. dokumentów powiatowy urząd ziemski wydawał decyzję w przedmiocie klasyfikacji i szacunku. W przypadku odwołania ostateczna decyzję wydawał wojewódzki urząd ziemski.

Przy wykonywaniu reformy rolnej dochodziło do wielu nieprawidłowości, które obecnie mogą stanowić podstawę uchylenia jej skutków.

adw. Maciej Obrębski

Dodatkowo sytuacja może być skomplikowana poprzez komunalizację nieruchomości, a więc jej przejęcie przez miasto lub gminę od Skarbu Państwa, co następuje też w drodze decyzji administracyjnej. Tak więc mamy do czynienia z nacjonalizacją prowadzoną przez Skarb Państwa, na co nakłada się przeniesienie własności na gminę na skutek komunalizacji , a często użytkowanie wieczyste bywa też przedmiotem obrotu, tzn. użytkownikiem wieczystym jest inny podmiot, aniżeli ten, który stał się nim przy powstaniu użytkowania wieczystego.

Orzecznictwo sądowe i administracyjne w tych sprawach jest bardzo niejasne i rodzi stan prawny, który – w moim odczuciu – nie może długo się ostać.

Na skutek skargi o stwierdzenie nieważności organ może albo stwierdzić nieważność decyzji (ze skutkami opisanymi powyżej), albo też może odmówić stwierdzenia nieważności na skutek tego, że decyzja spowodowała nieodwracalne skutki prawne, ale stwierdzić, że została wydana z naruszeniem prawa. Ta druga decyzja umożliwia dochodzenie odszkodowania za bezprawną nacjonalizację.

Linia orzecznictwa ustalona w ostatnim czasie mówi, że użytkowanie wieczyste podlega ochronie na podstawie domniemania wiary publicznej ksiąg wieczystych. Oznacza to, że jeżeli nabywca użytkowania wieczystego nabył je w oparciu o wpis do księgi wieczystej, oraz nie miał uzasadnionych podstaw , żeby wiedzieć, że wpis do księgi nie jest prawdziwy, nabywa użytkowanie w sposób skuteczny. Nabywca jest więc chroniony.

Z kolei stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej oznacza tyle, że traktuje się nieruchomość jako stanowiącą własność od zawsze tego, komu niesłusznie ją znacjonalizowano. Tak więc decyzję nacjonalizacyjną uważa się za nieistniejącą. Własność wraca więc do poprzedniego właściciela. Ale na nieruchomości jest ustanowione użytkowanie wieczyste, a zgodnie z polskim prawem nie może być ono ustanowione na nieruchomości innej, niż Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego. Zatem istnieje tu sprzeczność, gdyż użytkowanie wieczyste istnieje de facto na nieruchomości prywatnej.

W orzecznictwie ustalono, że ustanowienie użytkowania wieczystego nie jest przeszkodą do stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej, bowiem nie jest to nieodwracalny skutek prawny. Zazwyczaj nie można jednocześnie w żaden sposób znieść użytkowania wieczystego, bo podlega ono ochronie na skutek domniemania wiary publicznej ksiąg wieczystych, lub z innych względów. Sądy  natomiast odmawiają wpisu własności na rzecz poprzednich właścicieli. Powstaje więc niejako stan zawieszenia polegający na tym, że w księdze wieczystej jako właściciela wpisany jest Skarb Państwa lub gmina, właścicielem nieujawnionym w księdze jest poprzedni właściciel, a wszelkie prawa wykonuje użytkownik wieczysty.

Przy użytkowaniu wieczystym mamy więc do czynienia z sytuacją, że nie odzyskujemy nieruchomości (bo nie możemy wpisać własności do księgi wieczystej), ani nie możemy uzyskać odszkodowania (bo przecież stwierdzono nieważność decyzji nacjonalizacyjnej i zainteresowany odzyskał własność). Dodatkowo opłaty za użytkowanie wieczyste (a więc dochody z nieruchomości ) pobierane są przez Skarb Państwa lub gminę, i oni też decydują o ich wysokości.

Powoduje to stan zawieszenia i niepewności prawnej, po stronie zarówno użytkownika wieczystego (bo mimo wszystko ma świadomość, że może użytkowanie utracić) i po stronie właścicieli (bo mimo odzyskania formalnie własności na skutek braku możliwości wpisania się jako właściciele do księgi wieczystej nie wiedzą, czy rzeczywiście ta własność im będzie przynależeć w przyszłości).

Logika wskazuje, że taki stan będzie musiał ulec zmianie, a wtedy ktoś (właściciel lub użytkownik wieczysty) będzie stratny. Tak więc kupując użytkowanie wieczyste należy powyższą sytuację mieć w świadomości.

adw. Wojciech Celichowski
adwokat, partner zarządzający

Sądem właściwym do rozpoznawania sprawy jest Sąd Rejonowy, właściwy dla miejsca położenia lokalu. Wpis sądowy od pozwu w sprawie wynosi 200 zł.

adw. Dariusz Szyndler

NSA oddalił skargę Prezydenta Miasta Poznania, którego zdaniem ustawa o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania w sprawach o reprywatyzację nieruchomości kościelnych. NSA stwierdził bowiem, że przepis tzw. ustawy kompetencyjnej z 1990 roku, zgodnie z którym  nieruchomości odebrane Kościołowi i przekazane przez Skarb Państwa jednostkom samorządu terytorialnego podlegają postępowaniu regulacyjnemu, przewidzianemu w ustawie o stosunku państwa do Kościoła katolickiego, nie oznacza, że jest to jedyna droga prawna. Tym samym kościelne osoby, których sprawy nie zostały zakończone przed Komisją Majątkową, lub które w ogóle nie wystąpiły z wnioskami do tej Komisji, mogą dochodzić swoich praw przed sądami.

r.pr. Elżbieta Celichowska

adw. Maciej Obrębski

Dokonując literalnej wykładni par. 11 rozporządzenia do ww. dekretu, stwierdzić należy, że przejęciu od właścicieli ziemskich nie podlegają jedynie: przedmioty służące do osobistego użytku właściciela przejmowanego majątku, członków jego rodziny, jak np. ubrania, obuwia, pościel, biżuteria, meble, naczynia kuchenne itp. nie mające związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego oraz jeżeli nie posiadają wartości naukowej, artystycznej lub muzealnej, zapasy artykułów spiżarni domowej, zwierzęta i ptaki pokojowe.

Jednakże podkreślenia wymaga, że dekret nie zawiera upoważnienia dla Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych do uregulowania w rozporządzeniu kwestii dotyczących przejęcia ruchomości znajdujących się w nacjonalizowanych majątkach, poza inwentarzem żywym i martwym. Nadto nigdzie w dekrecie nie ma postanowień dotyczących przejęcia ruchomości i wyposażenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości i budynków mieszkalnych. Tym samym brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że ww. ruchomości podlegały przejęciu wraz z nieruchomościami ziemskimi, skoro przepisy dekretu nie wywłaszczyły właścicieli przejmowanych nieruchomości ziemskich z całego ich majątku. Tym samym uznać należy, że par. 11 rozporządzenia precyzujący jakie tylko ruchomości, przedmioty osobistego użytku i elementy wyposażenia domu nie podlegają przejęciu – jako wydany bez upoważnienia ustawodawcy i wykraczający poza cele i zakres przedmiotowy powołanego dekretu – nie może stanowić podstawy prawnej nacjonalizacji rzeczy ruchomych w nim niewymienionych. W szczególności chodzi tutaj o dzieła sztuki, meble, kolekcje porcelany, zbiory filatelistyczne. Tym samym rzeczy te wbrew treści par. 11 nie przechodziły na własność Państwa. Niniejszy pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego.

adw. Maciej Obrębski

Dzisiejszy wyrok został wydany wskutek zaskarżenia przez Niemcy orzeczenia włoskiego Sądu Najwyższego z 2008 roku, w którym przyznano obywatelowi Włoch, Luigiemu Ferriniemu, prawo do odszkodowania za to że w 1944 roku deportowano go do Niemiec i zmuszono tam do niewolniczej pracy w przemyśle zbrojeniowym. Do przedmiotowego postępowania przed MTS przystąpiła także strona grecka, gdyż w tym państwie zapadł także analogiczny prawomocny wyrok dotyczący ofiar pacyfikacji dokonanej przez niemieckich żołnierzy.

Wyrok MTS jest ostateczny i wiążący dla państw. Nie oznacza to jednak zniknięcia wszelkich szans na uzyskanie odszkodowania w takich sprawach przed polskimi sądami. Przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu toczy się nadal postępowanie w sprawie skargi polskiego obywatela, który został dotkliwie poparzony  podczas pacyfikacji dokonanej przez niemieckich żołnierzy w podlubelskiej miejscowości. Istotnym jest, że Trybunał w Strasburgu nie jest związany orzeczeniami MTS-u. Okoliczność, iż wśród sędziów Trybunału w Hadze nie panuje jednomyślność w przedmiotowej kwestii świadczy sprawa Al-Adsaniego przeciwko Wielkiej Brytanii, w której wystąpił on o zadośćuczynienie z tytułu tortur, jakich doznał w Kuwejcie. Brytyjskie sądy odrzuciły jego żądania, wskazując, iż Kuwejt chroni immunitet państwowy. Co prawda ETPCz nie uznał tych roszczeń, jednakże wyrok w tej sprawie zapadł większością tylko jednego głosu.

adw. Maciej Obrębski

Ustawa stanowi, że interpretację wydaje się bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania przez organ kompletnego i opłaconego wniosku. W razie niewydania interpretacji w terminie uznaje się, że w dniu następnym została wydana interpretacja stwierdzająca prawidłowość stanowiska przedsiębiorcy przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji. Co istotne interpretacja nie jest wiążąca dla przedsiębiorcy (a zatem nie musi on się do niej zastosować), jednakże przedsiębiorca nie może być obciążony jakimikolwiek daninami publicznymi, sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosował się do uzyskanej interpretacji. Inaczej wygląda sytuacja organu, bowiem interpretacja jest dla niego wiążąca i nawet, gdyby w podobnych sprawach utrwalił się inny pogląd, organ nie może zmienić raz wyrażonej opinii.

adw. Marek Matyjaszczyk